ԴՐՕՇԱԿ

Իր դաժան զնդանից գուցէ վաղուց մա՛հ էր աղաղակում անսիրտ բռնակալութեան այդ եզակի զոհը... եւ ահա՛- ասում են – մահը եկել է ազատարար հրեշտակի պէս վերջ դնելու այդ անօրինակ նահատակութեանը: Կովկասեան թերթերը ծանուցին, որ Կուկունեան մեռել է Օրեօլի բանտում...

Մոխրակոյտի վրայ բազմած, արտասուքը աչքերին, մի ձեռքը կրծքի լայնաբերան վէրքին, միւսը խորշոմած ճակտին, սգաւոր հայը, ինչպէս անմխիթար մեռելատէր, խաբւած զօրեղներից, մոռացւած երէկւայ վիճակակիցներից, շնչասպառ ականջ է դնում, որտեղից որ է, մի ցաւակցական խօսք, մի մխիթարիչ ձայն...

Ազգի մը յառաջդիմութիւնը, քանակական եւ որակական առումով, կ'իրականանայ (պէ՛տք է իրականանայ) կեանքի տարբեր մարզերուն մէջ անոր ներդաշնակ, բազմակողմանի զարգացումով: Հոն, ուր այդ զարգացումը միակողմանի ուղղութեամբ կ'ընթանայ, հին յառաջդիմութիւնը յարաբերական արժէք միայն կը ստանայ եւ տագնապը, ընկերային եւ ազգային մակարդակի վայ, ուշ կամ կանուխ՝ անխուսափելի կը դառնայ, վտանգելու աստիճան տուեալ ազգի գոյատեւման պայքարին արդիւնաւորութիւնը:

ՍԱՍՈՒՆԻ կոտորածի բօթաբեր լուրը կայկածի արագութեամբ տարածուեց ամեն տեղ եւ ցնցեց մեզ բոլորիս: Կատարուեց բռնակալ տէրութեան վաղեմի իղձը. Սասունի առիւծները ընկան անհաւասար կռւի մէջ. Սասունը՝ կտրիճների այդ անվեհէր հայրենիքը այժմ աւերուած է եւ ներկայանում է նահատակների մի մեծ գերեզման...

Ընկերներ եւ քաղաքացիներ, Հայաստանի նորից ալեկոծութեան մէջ է: Տաճիկ փաշաները նորից փորձում են իրենց գռեհիկ ոտքերի տակ տրորել հայ աշխահրը եւ ֆիզիքական բնաջնջման ենթարկել մեր աշխատաւոր ժողովուրդը: Ահա քանի օր է Մուսթաֆա Քէմալի զօրքերը յարձակւում են մեր վրայ՝ Մերգէնէկի եւ Սարիղամիշի ճակատներում: Թշնամու գերազանց ոյժերի ճնշման տակ մեր զօրամասերը յետ են քաշուել՝ ամրանալով նոր դիրքերում, եւ տաճիկների ձեռքն են անցել Փէնտաքն ու Կարաուրգանը: Հետախուզական տեղեկութիւններից երեւում է որ տաճիկները բաւական ոյժ են հաւաքել այդ շրջաններում, եւ լուրջ գործողութիւնների նշաններ են ցոյց տալիս:

Ամէն խաղ իր օրէնքները ունի: Ուստի ով որ որեւէ խաղի մէջ կ'ուզէ մտնել, պարտաւոր է յարգելու անոր օրէնքները, այլապէս դուրս կը ձգուի խաղադաշտէն եւ կը դատապարտուի մեկուսացման: Արդ, ամէնէն անողոք օրէնքները առկայ են յատկապէս քաղաքակա՛ն խաղին մէջ:  ...