Posts

Showing posts from February, 2023

Սամսոն Թադէոսեանի Մահն ու Թաղումը

Image
Մարտ 1-ի երեկոյեան ժամը 7:30-ին, Թաւրիզում մեռաւ յեղափոխական եւ բազմաշխատ ու երախտաւոր գործիչ Սամսոն (բուն անունվ Ստեփան)  Թադէոսեանը, 75 տարեկան պատկառելի հասակում:

ԿԱՅԾԱԿ-ԱՌԱՔԵԼ. Տիգրան Ապաջեան

Image
Նկարը՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամ ին Թիւրքահայ ազատագրութեան վետերաններէն մինն է, որ հողին տակ կը ծածկւի՝ եւ ամենդառնակսկիծը այդ մահւան մէջ այն է, որ մեր Առաքել աղան, չունեցաւ Քեռիներու, Արտաշէսներու, Խէչօներու ասպետական բաղդաւորութիւնը – ռազմի դաշտին մէջ փչելու իր շունչը, այլ իր տարաբախտ սրտակից ընկեր Աւօին (Կիւմիշխանեցի Աւետիս Բիզեան, մահ. 1916) պէս անկոողնին մէջ անէացաւ:

Յայտարարագիր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Ուղղւած Բերլինի Դաշնագիրը Ստորագրող Պետութիւններին

Image
(Թարգմանւած ֆրանսերէն բնագրից) Արդէն ազատւած Կրէտէն՝ սկսեց ապրել կանոնաւոր կեանքով: Մի բուռն ժողովրդի հերոսական թափը մի անգամ եւս յաղթանակել տւեց արդարութեան սկզբունքը, որի դէմ դուք իզուր մաքառում էիք այնքան երկար ժամանակ:

Նամակ Բաղէշից (Դէպքերը Խլաթի Մէջ)

Image
31/12 մարտ 97 Վերջերս եւրոպական թերթերը հաղորդեցին հեռագրով, թէ Բաղէշի մէջ յեղափոխականներ երևան եկած և խառնակութիւններ տեղի ունեցած են: –Ահա այդ դէպքին մանրամասնութիւնները: * * *

Բաշգեառնեցի Արտուշ Քոչարեան

Image
Հաւաստի աղբիւրից կը հաղորդուի, որ փետրուար 24-ի գիշերը սպանուած է Բաշգեառնեցի Արտուշ Քոչարեանը: Արտուշ Քոչարեանը Հ. Յ. Դաշնակցութեան խիզախ հայդուկներից էր: Հայդուկային կռիւներին նա մասնակցութիւն բերած է 1904 թուից սկսած, երբ խմբապետ Միհրանի խմբի հետ միասին անցել էր երկիր եւ, թուրք սահմանապահ զինուորներից հետապնդուելով հայկ. Մօսուն գիւղի մէջ կռուի բռնուել: Այս կռուի ընթացքին Արտուշը երեււան էր հանել Դաշնակցական հայդուկի վայել քաջութիւնը եւ անձնազոհութիւն:

Գաբրիէլ Հացագործեան

Image
Հայկական ազատամարտի նահատակները հազարներով են ու բիւրերով: Հազարները ծանօթ են մասամբ: Իսկ բիւրերը, անոնք որոնց ամէնօրեայ համեստ գործի ու մտածումի, խոնարհ կեանքի ու յօժար զոհաբերութեան փափաքին գնով է միայն, որ կանգուն ու կենսունակ է այսօր Դաշնակցութիւնը՝ մոռացւածներ են, տարաբախտաբար:

Մովսէս Գիւլնազարեան (1896-1921)

Image
Մեր կուսակցական ընկերների շարքում իր խառնւածքով ու բնաւորութեամբ մի շատ հետաքրքրական դէմք էր Մովսէս Գիւլնազարեանը: Ընդամէնը վեց տարւայ հասարակական-զինւորական կեանք ունեցաւ, սակայն այդ էլ բաւական է, որ դասւի մեր լաւագոյն զինւորականների շարքում:

ՖԷՐԻՏ ՃԷՄԻԼ. Տիգրան «Ծամհուր» Ամսէեան

Image
Իր կեանքն եղաւ անհատնում պայքարներու շարք մը, ինչպէս կեանքը իր անհամար ընկերներուն: Եղաւ անոնցմէ, որոնք անձնազոհութեան եւ յանդգնութիւններու ճամբէն քալեցին ու ինկան պատշէնի վրայ, ժպիտը երեսին:

Յակոբ Զաւրեան (Կենսագրական ակնարկ)

Image
Վերջին տարիների մեծ դէպքերի անվերջ շղթայի մէջ աննկատելի անցաւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան մի շարք փայլուն դէմքերի, յեղափոխական գործիչների մահը: Սակայն, ամենից աւելի աննկատելի անցաւ մեզանից ընդմիշտ հեռանալն այն բիւրեղացած, մաքուր եւ ազնիւ դէմքի, որին Եակով Խրիստաֆորիչ կամ Զաւրև էինք ասում: Նա զոհ գնաց Մոսկւայում մի մեծ թիւրիմացութեան, որ արդիւնք էր Խորհրդային Ռուսաստանի վարիչների սխալ քաղաքականութեան:

Նատալիա Ամիրխանեան-Մուրադեան

Image
Օրիորդ Նատալիա Ամիրխանեանը ծնած է 1863ին, Երեւան: Կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի ռուսական օրիորդաց գիմնազիոնին մէջ: Նատալիան, ինչպէս իրեն ժամանակակից երիտասարդներու շատերը, շատ կանուխէն սկսած էր հետաքրքրուիլ Թիֆլիսի մէջ գոյութիւն ունեցող «ժողովրդական կամք» կոչուած ռուսական յեղափոխական կուսակցութեան գործերով եւ կը մասնակցէր անոնց գաղտնի ժողովներուն: 

Տերրօր. Մխիթար Բաւօեան

Image
Կազմակերպական Ազդեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան Կովկասեան Ահաբեկիչ Մարմնի վճռով ահաբեկումի ենթարկւեց Օսմանեան Հայաստանի Բուլանըխ գաւառի Կոփ գիւղացի Մխիթար Բաւօեանը (Մխօ), իր կատարած մատնութիւնների, բռնաբարութիւնների և իր համագիւղացիների վրայ գործ դրած անլուր կեղեքումների համար:

Դաշնակցական Խմբերին

Image
Մեղքը մեր չէ, անէծք հրէշին Նա պատճառ դարձաւ արեան կրկեսին Ընկերներ ! Մեր կեանքի արնոտ թատերաբեմի վրայ դուք ականտես եղաք մի եզական ողբերգութեան, մարդկային հոգու հրէշային դաւճանութեան :

Սօսէ Մայրիկ (Պատառ Մը Իր Յուշերէն)

Image
Կարօ Սասունի եւ Սօսէ Մայրիկ Սօսէ մայրիկի մահով կ'անհետանայ կին ֆէտայի փայլուն տիպար մը, որու անունը միշտ պիտի յիշուի Աղբիւր Սերոբի դիւցազնական անունա հետ: Աղբիւր Սերոբը մեր մարտական յեղափոխութեան առասպելական հերոսն է: Անով կը սկսի ֆիտայական արծուային ճախրանքը Տարօնի շրջանին մէջ եւ կը ստեղծէ աննման սերունդ մը երկաթէ մարդերու, որոքն հայ ազատագրութեան փառաւոր դրօշակիրներն եղան, Սօսէն մէկն էր անոնցմէ:

Սօսէ Տայօ

Image
Վերջին շրջաններուն միայն Սօսէն դարձած էր «Տայօ» – Տատիկ: Տարիներ առաջ փարթամ, երիտասարդ լեռնային մարալ մըն էր՝ կրակոտ, համարձակ եւ յանդուգն:

Արեւմտահայ Բ. Համագումարը

Image
Առաջին Հանդիսաւոր Նիստը   Փետր. 6-ին (1919)  Խորհրդարանի դահճլիճում տեղի ունեցաւ արեւմտահայ երկրորդ համագումարի առաջին հանդիսաւոր նիստը: Ներկայ են կառավարութեան նախագահ Յ. Քաջազնունին, Խորհրդարանի ներկայացուցիչ Ս . Վրացեան ը, կաթողիկոսի կողմից Գ. եպ. Չէօրէքչեանը, այլեւ ներկայացուցիչներ զանազան կազմակերպութիւնների: Դահլիճը լի է բազմութեամբ:

ԴԱՐԲԻՆ. Խաչատուր Մանուկեան

Image
Ծնւել է 1880 թ. Վայոց Ձորի՝ Հէրհէր գիւղում: 1900 թ. ենթարկւում է զօրակոչի և զինւորական ծառայութիւնը վերջացնելուց յետոյ, հայ-թրքական կռիւների նախօրեակին, վերադառնում է հայրենիք:

Թռուցիկ Թերթ. ՀՅԴ Վասպուրականի Կեդրոնական Կօմիտէի (Թիւ 2)

Image
Ժողովուրդի՛ն Սուլթանական յանձնաժողովը թնդանօթների որոտմամբ մտաւ Վան բարենորոգումները գործադրելու: Մեր աչքով տեսանք, թէ այդ բարենորոգումները կեղծ են, խարդախ, իսկ հետեւանքը՝ գետերով արիւն:

ԳԱԳԻԿ. Յակոբ Թաշճեան

Image
Ձախէն աջ՝ Նարեկցի Մխիթար, Ղարիպ, Յակոբ Թաշճեան (նստած), Մոկացի Թաղտակ Աղէքսանդրիոյ կազմի երէց ընկերներէն ընկ. Յակոբ Թաշճեան Գահիրէ այցելութեան մեռած է անակնկալ մահուամբ մը՝ փետր. 3-ին: Ընկ. Թաշճեանի մահուան առթիւ «Յուսաբեր» կը գրէ.–

Արամի Թաղումը

Image
Փետրւարի 1-ին Երևանում փակւած էին բոլոր պետական հիմնարկութիւններն ու պաշտօնական տները, որովհետև այդ օրը հողին էր յանձնւելու հայոց ժողովրդի մեծ զաւակներից մէկը՝ ներքին գործոց մինիստտր Արամ Մանուկեան ը: