Եղիշէ Պահլաւունի

Փետրւար 3-ին, երկարատեւ եւ ծանր հիւանդութիւնից յետոյ, կնքեց իր մահկանացուն, մարտական սերնդի ներկայացուցիչ ընկ. Ե. Պահլաւունին:

ՌՈՍՏՈՄ ԵՒ ԱՐԱՄ

Տարբեր սերունդի և տարբեր տարիքի մարդիկ, բայց մեր այս երկու թանկագին ընկերները ո՜րքան կը նմանէին իրարու շատ մը տեսակէտներով:

Ամենէն առաջ՝ իբրեւ սերմանացան: Ուսուցիչ՝ երկուքն ալ, իրենց տքնութիւնը խոր հետքեր կը ձգէր նոյնիսկ այս տարրական եւ խաղաղ ասպարէզին մէջ: 

Վաստակաւոր Գործիչը՝ Յարութիւն Ստեփանեան

Ձախին՝ Յարութիւն Ստեփանեան եւ Սամսոն (Ստեփան Թադէոսեան) 
Նկարուած Թաւրիզ
Նկարը՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամին

Տերևաթափը շարունակւում է մեր երէց սերնդի շարքերում...

Յաջորդաբար մ եզնից յաւէտ բաժանւում են իրենց զոհաբերութեան ոգով, կուռ հաւատքով և ազգային վեհ ձգտումներով հայ հանրային կեանքը շքեղազարդող վաստակաւոր գործիչները:

Պետրոս Աթմաճեան (1882-1916)

Կիլիկիոյ շրջանը բաղդատմամբ տարբեր հայկական շրջաններու, քիչ թիւով յեղափոխական և ազգային գործիչներ է տւած: Այդ փոքր թիւին առաջին տեղը կը գրաւէ Սսեցի ընկեր Պետրոս Աթմաճեանը: Տարբեր միջավայրի մը և պայմաններու մէջ, անիկա կարող էր դառնալ համազգային դէմք մը, շնորհիւ իր բնածին ընդունակութիւններուն և յեղափոխական կորովին:

Մա՞հ, Թէ՝ Անմահութիւն

Այն օրւանից, երբ հայ աշխատաւորութիւնը իր դարաւոր քնից արթնանալով, յեղափոխական կռւի ուղին բռնեց. երբ արիւնաներկ սուլթանական ու ցարական բռունցքի դաժան հարւածներից շշմած հայութիւնը առաջին անգամ իր հուժկու բողոքի ձայնը հնչեցրեց. երբ ստրկական շղթաները փշրելով, մաճն ու արօրը թողած հայ շինականը իր ֆիզիքականը պաշտպանելու համար հարկադրուած եղաւ անհաւասար ազատամարտի ուղին բռնելու. երբ ասիական խաւարի մէջ խարխխափող, սոսկալի հալածանքի ենթակայ մեր մի բուռն ժողովուրդը խիզախօրէն «մահ կամ ազատութիւն» սրբազան լոզունքը գրկեց եւ փարած յեղափոխական կարմիր դրօշակին՝ ազատ ապրելու համար իր լաւագոյն զաւակներին դէպի մահ ուղարկեց.- ահա այդ օրւանից, հայ աշխատաւորութեան ազատամարտի առաջին ժամից մութ ու խեղդիչ գործարաններում, հայ շինականի աղքատ խրճիթում, հայ «գրագէտի» նեղլիկ սենեակում սկսեց եփւել ու եռալ, կռել ու կոփւել նրա Ազատագրութեան Մեծ Նահատակների այսուհետեւ սրբազան ու նւիրագործւած գաղափարները, անձնազոհութեան ու համեստութեան, խիզախութեան ու վեհութեան էն գեղեցիկ, էն պանծալի դէմքերը, որոնք այնքան աննկատ ու այնքան անխռով եկան ու կեանք չտեսած՝ դէպի մահ գնացին:

Մահմեդական Ամբոխի Դերը

I

Ամէն անգամ, երբ հայ յեղափոխական շարժումը սաստկանում էր եւ ստիպում եւրոպական պետութիւններին աւելի խստիւ պահանջել սուլթանից Տաճկահայաստանի մէջ տիրող անկարգ իրերի փոփոխումը, սուլթանը ճարպիկ կերպով օգտւելով շահերի այն հակառակութիւնից, որ կարող է առաջ գալ Եւրոպայում Հայկական խնդրի այս կամ այն եղանակով լուծւելուց, ամեն անգամ զանազան առարկութիւններ էր անում կամ «սեփական միջոցներն» առաջարկում: 

Յեղափոխական Մեծագոյն Առաքեալի Յիշատակին

Ռոստոմը չկա՜յ այլեւս:

Լակոնիկ գոյժ մը, որ լախտի հարուածի նման ծանր, կ'իջնէ հայ ժողովուրդի գլխուն, ցնցելով զայն ուժգնօրէն եւ խոցելով հայ սրտերը ազատութեան այնքան մօտիկ արեւծագի այս բաղդաւոր օրերուն: