 |
| Կեդրոնի նկարը՝ յօդուածագիրը, Ընկեր Լեւոն Գեւոնեան Ետեւը՝ Ճիվանշիր, եւ տեսարան մը Պոլսոյ «Բերա փալաս» հիւրանոցէն |
1921 Յուլիս 18ի երեկոյեան, Պոլիս, Փըթի Շանի պարտէզին դիմացի ճաշարան-գարեջրատունն էինք ընկերներով, երբ յանկարծ ատրճանակի պայթումներ լսուեցան եւ իրարանցում մը սկսաւ փողոցին մէջ: Մարդիկ կը փախչէին աջ ու ձախ: Ռուսահայ ճաշարանապետը, որ Քերենսքիի բանակին մէջ ծառայած էր, հապճեպով դուրս ելլելով լւոր բերաւ, թէ Հայ մը Ճիվանշիրը սպաննած է:
Ամեն անգամ երբ առիթ եմ ունենում անդրադառնալ մեր ընկերների, յատկապէս առաջին սերնդին պատկանող դաշնակցական գործիչների կեանքին ու գործին, հոգիս համակւում է խորին յարգանքով եւ ես խոնարհում եմ գլուխս նրանց մեծ գործի եւ անմոռաց յիշատակի առջեւ:
Յուլիս 12ին Քալիֆորնիայի Ֆրէզնօ քաղաքին մէջ մեռած է ընկեր Պետրոս Յակոբեան, 63 տարեկան հասակի մէջ: Հանգուցեալը ծնած էր Խարբերդ, 1868 սեպտեմբերին. փոքր հասակին, հօրը եւ եղբօրը Տիգրանի հետ փոխադրւած է Մուշ, ուր կը ստանայ իր կրթութիւնը, Մշոյ Կեդրոնական վարժարնին մէջ: 1884ին կաւարտէ դպրոցը եւ ուսուցիչ կը կարգւի Մոկունքի դպրոցին: Ատեն մը ետք կը պատրաստւի անցնիլ Ամերիկա, բայց Իզմիրի մէջ կը ձերբակալւի եւ կը տարւի Կ. Պոլիս, ուր հօրը ազդեցիկ բարեկամներու միջամտութեան շնորհիւ ազատ կարձակւի, 1888-ին:
Ամերիկայի Նիագարա Ֆոլս քաղաքում, կոյր աղիքի գործողութիւնից յետոյ, հիւանդութեան բարդացման հետեւանքով, յուլիս 9-ին մեռաւ մեր երիտասարդ գործիչ ընկերներից մէկը՝ Արտաշէս Վանարեան, բուն անունով Արտաշէս Հացագործեան:
Դրոն գրեթէ մէկ տարի անցկացրեց լեռնային Նախիջեւանում եւ Զանգեզուրում, Քեռու հետ, իբրեւ առանձին մարտական խմբի ղեկավար: Նակաշիձէի խիզախ ահաբեկումը նրան արդէն ապահովել էր անվախ, յանդուգն եւ քաջ հայդուկի համբաւ: Հայկական ինքնապաշտպանութիւնը թաթարների դէմ փաստեց, որ նա միաժամանակ եւ հմուտ կազմակերպիչ էր եւ տաղանդաւոր խմբավար ու ռազմագէտ:
 |
| Նկարը՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամին |
Ունեւոր ընտանիքի զաւակ էր, վաճառականի որդի: Հայրը գործում էր Թիւրքեստանում, ուր եւ թունաւորեցին, որի հետեւանքով մի օրում կորաւ նրա ամբողջ ունեցւածքը:
Այրի մնացած անզուգական իր մայրը երկու զաւակներին – Վահանին ու Համեստին, մեծ զրկանքներով պահեց և ուսման տւեց: