 |
| Ձախէն՝ Մօրուք կարօ, Չոլօ, Սասունցի Մուշեղ |
(Մօրուք Կարոյի մահւան 40-օրեակի առթիւ)
Անողոք մահը դեռևս շարունակում է իր հունձը մեր ժողովրդի հին սերնդի ընտրանիի մէջ, որի երախտաւոր ներկայացուցիչներից մէկն էր հայ ազատագրական պայքարի անձնւէր մարտիկներից՝ դաշնակցական անւանի հայդուկ ընկեր Կարապետ Աւոյեանը. բոլորիս սիրելի «Մօրուք Կարօն», որ իր մահկանացուն կնքեց շուրջ մէկ և կէս ամիս առաջ, Դեկտեմբեր 6-ին հարազատներից հեռու, հայրենի կարօտը սրտին:
Եւ յանկարծ վերէն, լսւեցաւ կառքի մը դղրդիւնը: Մէկէն մարմնէս անծանօթ սարսուռ մը անցաւ, երբ տեսայ հսկայ ձիերը, որոնց բաշերը հովէն կ'ալեծփէին: Կառքին մէջն էր Սայիտ Հալիմ փաշան՝ իր թիկնապահին հետ: Փողոցին միւս ծայրը նայեցայ. Մ. դեռ հասած չէր: Վարկեանապէս «ցտեսութիւն» ըսի Հելենային, պատւիրելով որ շուտ ներս մտնէ, քանի որ «հայրս» կուգար...
Միհրան Շառոյեանը ծնւել էր Սեմալ գիւղում 1900ական թւականներին: Շառոյեան յայտնի յեղափոխական եւ հասարակական գործիչ Մանուկի տղան էր: Նրա հայրը շնորհիւ ունեցած կրթութեան, ճարտար լեզւի ու յեղափոխական գործունէութեան դարձել էր, մի տեսակ, Սասնոյ իշխանը: Սասունցիների ներկայացուցիչն էր կառավարութեան առջեւ: Յեղափոխական կոմիտէի անդամ էր եւ, առհասարակ, գտնւում էր պատասխանատու դիրքերում ու մեծ ազդեցութիւն ունէր ժողովրդի մէջ:
Թիֆլիս, 17 դեկտ. 1920
Դեկտեմբեր 2-ից ի վեր Հայաստանը սովիէթական դարձած է:
Տաճկական ներխուժման եւ ներքին տնտեսական կեանքի դժուարութիւններին մատնուած ժողովուրդը կանգնած էր երկընտրանքի առաջ – կա՛մ թուրքը եւ կամ ռուսները: Դէպքերի ճակատագրական դասաւորումը, երրորդ մի ոյժի բացակայութիւնը հայ ժողովրդին ստիպեցին ընտրել ռուսներին – պոշեւիկ թէ այլ տեսակի, այս խնդիրը չէր կարող մեծ նշանակութիւն ունենալ:
1 փետրւար 1900
Վասպուրական գացող զինատար խմբակը դեկտեմբեր 2-ին (1899), Ապաղայի Խազան հայի գիւղի սահմանից դուրս գալիս, նկատւում է քիւրդերից: Հաւար է ընկնում:
Silence and secrecy
GARLYLE
Պարագաներու բերումով ուշ մնաց «Դաշնակցութեան» կողմէ վաղամեռ հայրենասէրի յիշատակին նւիրւած յարգանքը: Այդ յիշատակը, թէեւ կարճատեւ, սակայն միշտ կը պահէ իր անթառամ այժմէութիւնը: