ՀԱՅՐԵՆԱԿԻՑՆԵՐ,
1924 Նոյեմբեր 17-ին, գումարուեցաւ Հ.Յ. Դաշնակցութեան Ժ. Ընդհ. Ժողովը, արտասահմանի մէջ:
Որքան ոգեւորիչ էին պայմաններ 1919-ին, երբ տեղի կ'ունենար Դաշնակցութեան Թ. Ընդհ. Ժողովը, Հայաստանի մայրաքաղաքին մէջ, նոյնքան դժնդակ է պատկերը, հինգ տարի յետոյ, իբրեւ հետեւանք զարհուրելի վերիվայրումներու, որոնք հիմնովին շրջեցին մեր պատմութեան ընթացքը:
Իր Մկրտութեան անունը Ովսիա էր, մականունը՝ Սաղտըճեան, բայց ժողովուրդն ալ, ինքն ալ, հաւասարապէս, մոռցած էին այդ անունները. մատեր չէին գիտեր իսկ թէ այս խոնարհ մարդը երբեմն Ովսիա կոչուած է: Քեսապցին փաղաքշական անուն մը տուած էր իրեն, Տայի (քեռի), որ այնքան յարմարած էր իրեն, դարձած էր հարազատ արտայայտութիւնը իր անսահման բարութեան, անձնուիրութեան, քաջութեան եւ ազնուական ու լայն սրտին:
I
Որովհետեւ ես շատ լալկան երեխայ էի, դրա համար էլ մայրս ինձ լռեցնելու համար շարունակ կրկնում էր. «տաճիկ է գալիս», «տաճիկ է գալիս», «քուրդ է գալիս» և իսկապէս, երբ այդ սարսափելի անունները լսում էի, անմիջապէս ձայնս կտրելով, վազում էի մօրս մօտ եւ մտնում էի նրա գոգնոցի տակը:
.jpg)
...Պետրոսը ծնւել է 1879 թւին, Թաւրիզի մօտ գտնւող զուտ հայաբնակ Մուժումբար գիւղում... զաւակն է Հայրապետ Մելիք Անդրէասեանի, որը իր տնտեսութեամբ առաջնակարգ դիրք ունէր գիւղում: Մելիք Անդրէասեան ընտանիքի նախահայրն էր Մելիք Անդրէասը, որը Ղարաբաղի մելիքների շառաւիղներից է եւ Մուժումբար է գաղթել Մելիք Մնացականի հետ միաժամանակ, հաւանօրէն 18-րդ դարի յիսնական թւականներին:
«Ազդակ»-ի հեռագիրը գուժեց Մալխասի ցաւալի մահը, որ տեղի ունեցաւ սոյն թւի, Յունւար 4-ին, Բէյրութում:
Յունւար 9-ին տեղի ունեցաւ իր ազգային թաղումը, մեծ շուքով: Բազմահազար յուղարկաւորներ յարգանքի վերջին տուրքը տւին Մեծ Հային:
Բէյրութի այն փողոցներից, ուր անցնում էր յուղարկաւորների թափօրը, փակւած էին Հայ-Արաբ բոլոր հիմնարկներն ու խանութները, ի յարգանս հանգուցեալի:
 |
| Նկարները՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամին |
Պարսկաստանի Կեդրօնական Կօմիտէի վճռով՝
Յունւար 3-ին (ն. տ.) երեկոյեան ժամը 6-ին մահւան պատժի ենթարկւեցան 9 նահատակ զինւորներու մատնութեան գործին գլխաւոր հեղինակներէն երկուքը՝ Ստեփան եւ Խուս Առաքել: Միւս մատնիչներու մասին Կօմիտէի վճիռը կը մնայ գաղտնի:
