ՎԱՀԱՊ, ԱՐՇԱԿ ՎՌԱՄԵԱՆ. Օննիկ Դերձակեան

Հ. Յ. Դ.եան բոլոր մարմինները կամ կոմիտէները, ամենուրեք եւ սկզբից ի վեր, գործում են զանազան յատուկ անունների տակ, լինեն նրանք մի վայրի, գաղափարի կամ անձի բնորոշիչներ, որոնք աչքառու դեր են կատարել հայ ժողովրդի ազատագրական – յեղափոխական դժւարին, այլ սակայն պատւաբեր պայքարի ճամբի վրայ: –Արշակ Վռամեանի անունը, որի կեանքն ամբողջութեամբ անսակարկ եւ յարատեւ նւիրում է եղել, ի խնդիր իր պաշտած ժողովրդի ազատագրման սրբազան գործին, դեռ երիտասարդ հասակում զոհելով իր թանկագին կեանքը, բազմահազար ուրիշների նման, որոնք գիտակցօրէն զոհ գնացին նոյն վսեմ գաղափարի իրագործման համար:

Անոնց Վերջին Օրը (1915 ապրիլ 3, ուրբաթ)

Անձրեւոտ ցուրտ առտու մըն է: Նորաշէնի հրապարակը կ'եռայ կրկին բազմագոյն ու շատախօս ամբոխով մը: Խուճապ մը, ջղագրգիռ վիճակ մը, ամբոխային իրարանցում մը ծայր է առած նորէն: Այս անգամ ո՛չ թանդանօթի ձայներ են լսուած, ո՛չ Անդրանիկ փաշայէն սուրհանդակ է եկած Արամփաշային, ո՛չ ալ Ռուսները կուգան... Շատախն է որ բռնկած է այս անգամ... Դող, կասկած եւ իրարանցում ծերերու, կիներու եւ վախկոտներու մէջ, ճրհուանք «վերջապէ՜ս»ի ցնծագին հոգւոց՝ երիտասարդներու քով:

Յարութիւն Միրաքեան

Վանայ մէջ վերջերս մեռեր է բնիկ բաղէշցի Յարութիւն Միրաքեան հայ զինուորը որ Հայոց Ձորի եւ Թիմուր գաւառակներուն մէջ, մեծ քաջութեամբ կռուած էր երկար ատեն հարստահարող քիւրտերու եւ ազաւակներու դէմ: Յուզիչ դամբանականներ խօսեր են Դաշն. ընկեր Վռամեան եւ Արամ, նաև թուրք զինուորական մը:

Փա՜ռք Վասպուրականին

Նկարները՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամին

Ամօթանքի և արգահատանքի ենթակայ ժողովուրդ էինք, երբ դեռևս սրբազան Յեղափոխութեան հրաշունչ բոցերը չէին փայլատակել Հայոց Աշխարհի լեռ ու ձորերում, քաղաքներում ու շէներում, երբ դեռևս հայ անւանը զուգակցում էին «վախկոտ» եւ «ստրուկ» մակդիրները՝ իբրև բնորոշիչ յատկանիշները դարաւոր բռնակալութեան ներքոյ տառապող ու հիւծւող բազմաչարչար մի հաւաքականութեան:

ԳԱԳԻԿ. Յակոբ Թաշճեան

Ձախէն աջ՝ Նարեկցի Մխիթար, Ղարիպ, Յակոբ Թաշճեան (նստած), Մոկացի Թաղտակ

Աղէքսանդրիոյ կազմի երէց ընկերներէն ընկ. Յակոբ Թաշճեան Գահիրէ այցելութեան մեռած է անակնկալ մահուամբ մը՝ փետր. 3-ին: Ընկ. Թաշճեանի մահուան առթիւ «Յուսաբեր» կը գրէ.–

Սիմոն Վրացեան (Կենսագրական Գիծեր)

Սիմոն Վրացեան (Գրուզինեան) ծնած է Հիւսիսային Կովկաս, Նոր Նախիջեւանի շրջանի Մեծ Սալա գիւղը:

Յաճախած է իր ծննդավայրի ռուսական եւ հայկական նախակրթարանները, ապա՝ Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը:

Արշակ Ջամալեան (Իսահակեան)

1940 թ. Դեկտ. 27ին, տառապալից հիւանդութիւնից յետոյ, Փարիզում, իր վերջին շունչը փչեց Արշակ Ջամալեանը:

Բնատուր բարձր շնորհքներով օժտւած, բազմատաղանդ հայ մտաւորական էր Ջամալեանը: Մարմնով բարեկազմ ու գրաւիչ, ճոխ ու մշակւած, գիտելիքների հարուստ պաշարով հմտացած, արթուն եւ աշխոյժ մտքի տէր, բնաւորութեամբ՝ շէն ու կենսուրախ, առինքնող ու դիւրահաղորդ՝ մտաւորականի օրինակելի տիպար էր նա: Պերճախօս բեմբասաց, արւեստասէր, հանրային ու քաղաքական գործիչ, ճարտար հրապարակագիր ու սուր բանավիճող, գրագէտ, հմուտ տեսաբան ընկերային հարցերի, կազմակերպող ու խանդավառող ոգի – յաճախ չեն պատահում մեզ մօտ այսպիսի բազմակողմանի տաղանդով օժտւած անհատներ: Եւ զարմանալի չէ, որ մինչեւ այսօր էլ մեր կեանքում ցաւագին կերպով զգացւում է Ջամալեանի կորուստը. նրա տեղը դեռ մնացել է բաց:

ԱՐՄԷՆ ԳԱՐՕ. Գարեգին Փաստրմաճեան (1872-1923)

«Այդքան թւով ռումբերու միաժամանակ պայթումը, վիրւաորներու սիրտ պատռող վայնասուն, դիմացի շէնքերէն թափւող ապակիներուն շառաչը եւ այս բոլորի հետ միաժամանակ երկինք բարձրացող տինամիտին կապոյտ ծուխը մի րոպէ ինձ սարսռեցուցին... Մարդկային կեանքի հետ էր գործերնից... Ո՞վ տւեց մեզ այդ իրաւունքը... Բայց ինչո՞ւ անոնք սկսան... Ովքե՞ր էին մի քանի ամիսներ առաջ արեան գետեր հոսեցնողները... Ասոնք չէի՞ն... Այսպէս, մի շարք անկապ մտքեր մի քանի վայրկեան ինձ գամեցին պատուհանի առաջ...»:

Արտաւազդ Հանըմեան

Փետրուար 19ին Փարիզի մէջ մեռաւ Արտաւազդ Հանըմեան, նախորդ ընդհ. քարտուղար եւ հիւպատոս Հ. Հ. Պատուիրակութեան:

Շիրին Եղիազարեան (1876-1920)

ԽԱՌԱԿՈՆԻՍՑԻ ՇԻՐԻՆ. Շիրին Եղիազարեան

Հոկտեմբեր 2.ին Ալէքսանդրապօլի մէջ մեռել է խառակոնիսցի Շիրինը, որը թաղումը կատարւել է 5-ին:

Շիրինը մեր մարտական ոյժերից է, որ միաժամանակ վարել է Վասպուրականի շրջանում կազմակերպչական-կրթական գործը, նրա կեանքի և գործունէութեան մասին կտանք յաջորդ համարում:

ՀՅ Դաշնակցութիւն-Իններորդ Ընդհանուր Ժողովի նիստերը

Հ. Յ. Դաշնակցութեան 9-րդ ընդհանուր ժողովը կը շարունակէ իր աշխատանքները կանոնաւորապէս, օրական երկու նիստ գումարելով:

Բացի քանի մը շրջաններէ պատգամաւորներ լրիւ հասած են եւ ժողովն ունի 61 վճռական ձայն, առանց հաշւելու խորհրդակցական ձայնով հրաւիրւած 21 ընկերները:

ԿՈՄՍ. Վահան Փափազեան

Նկարները՝ ՀՅԴ Պատմութեան Թանգարան-Հիմնադրամին

Մահուան տարելիցն է Անձնուրացներու փաղանգէն յաւերժ յիշատակելի սերմնցաանի մը՝ յեղափոխականի մկրտութեամբ հայ կեանքի 1895-1950ական թուականներու վաթսունամեայ շրջանին զէնքով թէ գրչով Հայոց ազատագրութեան դատին սպասարկու մտաւորականին, հանրային գործիչին եւ կազմակերպական ղեկավարին՝ Վահան Փափազեանի, որ, 1 Հոկտեմբեր 1973ին փակեց մահկանացու կեանքի իր գիրքը Պէյրութի մէջ (Լիբանան), «լի ամօք» խոր ծերութեան մէջ:

ՆԵՎՐՈՒԶ. Օննիկ Թորոսեան

Քանի այսպիսի յաղթանդամ եւ գեղեցիկ հասկեր է հնձել սուլթանական մանգաղը...

Այս փոքրիկ նկարը չէ, որ կարող է գաղափար տալ «Դաշնակցութեան» քաջասիրտ աթլետի մասին: Պէտք էր տեսնել կենդանի եւ ապառազէն Նեվրուզին՝ իր հսկայ հասակով եւ վրէժխնդրութեամբ վառւած աչքերով:

Սասունցի Մանուկ (Փեթարցի)

Տարօնի աշխարհի ընտիր զաւակներէն մէկն էր Փեթարցի Մանուկը, որ սովորաբար կ'անուանուէր Սասունցի Մանուկ:

Մանուկը կը պատկանէր ֆետայիներու այն սքանչելի փաղանգին, որ Գէորգ Չաւուշին հետ նետուեցաւ Տարօնի շրջանի ազատագրական կռիւների մէջ 1904-ին:

ՀՈՒՐ. Բարունակ Կապուտիկեան (1888-1918)

I

Ուղիղ մէկ տարի առաջ, իրիկւան մթնշաղին, Ծաղկունանց գաւառի սենեակիս մէջ, լախտի հարւածի ուժգնութեամբ թուլցուց իմ ծունկերս այն չարագոյժ եւ անսպասելի լուրջ Երևանէն,– որ այլեւս չկայ մեր Բարունակը:

Յակոբ Զաւրեան (Կենսագրական ակնարկ)

Վերջին տարիների մեծ դէպքերի անվերջ շղթայի մէջ աննկատելի անցաւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան մի շարք փայլուն դէմքերի, յեղափոխական գործիչների մահը: Սակայն, ամենից աւելի աննկատելի անցաւ մեզանից ընդմիշտ հեռանալն այն բիւրեղացած, մաքուր եւ ազնիւ դէմքի, որին Եակով Խրիստաֆորիչ կամ Զաւրև էինք ասում: Նա զոհ գնաց Մոսկւայում մի մեծ թիւրիմացութեան, որ արդիւնք էր Խորհրդային Ռուսաստանի վարիչների սխալ քաղաքականութեան: